Vervroegd aflossen overbedelingsschuld: wanneer is sprake van een schenking?

Bij het overlijden van een partner ontstaat vaak een overbedelingsschuld aan de kinderen. Als langstlevende ouder kunt u ervoor kiezen om deze schuld al tijdens uw leven (gedeeltelijk) af te lossen. Dat lijkt eenvoudig, maar kan fiscale gevolgen hebben. Wanneer is zo’n aflossing belast en wanneer niet?

In de praktijk krijgen wij regelmatig de vraag of u als langstlevende ouder de overbedelingsschuld aan uw kinderen, ontstaan bij het overlijden van uw partner, vervroegd mag aflossen. Juridisch is het antwoord daarop duidelijk: dat mag. Fiscaal ligt het genuanceerder. Met name de vraag of een vervroegde aflossing kan worden aangemerkt als een schenking, speelt hierbij een belangrijke rol.

 

Wanneer is aflossen géén schenking?

In beginsel leidt het aflossen van een overbedelingsschuld niet tot een schenking. Dat geldt ook als in het testament is opgenomen dat de schuld pas opeisbaar is bij overlijden van de langstlevende ouder.

Ook een vervroegde (gedeeltelijke) aflossing wordt in principe niet gezien als een gift. Dit geldt eveneens voor de betaling van rente die over de schuld verschuldigd is.

 

Wanneer is wél sprake van een schenking?

Dit verandert wanneer u een schuld onverplicht en voortijdig aflost voor een bedrag dat hoger is dan de contante waarde van de schuld op dat moment. In dat geval wordt het meerdere aangemerkt als een schenking en kan schenkbelasting verschuldigd zijn.

 

Hoe bepaalt u de contante waarde?

De contante waarde van een overbedelingsschuld wordt bepaald op basis van de marktwaardemethode. Omdat er geen specifieke markt bestaat voor deze schulden, staat de Belastingdienst toe dat u gebruikmaakt van de marktrente uit artikel 38p van de Wet op de loonbelasting 1964. Deze rente wordt jaarlijks vastgesteld en gepubliceerd.

 

Voorbeeld
U bent 71 jaar en heeft per kind een renteloze overbedelingsschuld van € 100.000. De marktrente bedraagt 3% en uw resterende levensverwachting is 15 jaar. In dat geval bedraagt de contante waarde van de schuld € 64.186.

Lost u meer af dan dit bedrag, dan wordt het verschil aangemerkt als een schenking.

 

Situatie met samengestelde rente

Is in het testament vastgelegd dat over de schuld een samengestelde rente van 6% wordt vergoed? Dan leidt aflossing tegen contante waarde niet tot een schenking.

Bij een lagere rente dan 6% wordt ervan uitgegaan dat u een (fictief) vruchtgebruik heeft van de schuld. Als u de schuld vervroegd aflost, doet u afstand van dit vruchtgebruik. Dat kan leiden tot een schenking.

 

Hoe wordt de schenking berekend?

Als sprake is van een schenking, wordt de hoogte daarvan bepaald aan de hand van de vruchtgebruiktabellen uit de Successiewet.

 

Voorbeeld
U lost een schuld van € 100.000 volledig af, terwijl de contante waarde € 64.186 bedraagt. Op basis van de tabellen heeft uw vruchtgebruik een waarde van € 42.000.

De waarde van de schuld volgens de Successiewet is dan:
€ 100.000 – € 42.000 = € 58.000

De schenking bedraagt vervolgens:
€ 100.000 – € 58.000 = € 42.000

Dit bedrag kan worden belast met schenkbelasting.

 

Conclusie

Een vervroegde aflossing van een overbedelingsschuld is toegestaan, maar kan fiscale gevolgen hebben. Met name wanneer u meer aflost dan de contante waarde of sprake is van een lage rente, kan een deel van de aflossing worden gezien als een schenking.

Wilt u een overbedelingsschuld vervroegd aflossen? Dan is het verstandig om vooraf inzicht te krijgen in de fiscale gevolgen.

 

Meer weten?

Heeft u hier vragen over? Of bent u benieuwd wat dit voor uw situatie betekent? Neem vrijblijvend contact met ons op. Wij helpen u graag.